3 روش برای خشک کردن زعفران در خانه از جمله خشک کردن با آفتاب، روی بخاری و در ماکروویو (ماکروفر) وجود دارد. روش خشک کردن زعفران در خانه به تجهیرات پیچیدهای نیاز ندارد و حتی با سرمایه کم نیز میتوان انجام داد. هر روش معایب و مزایای خود را دارد و انتخاب هر روش از خشک کردن زعفران بستگی به عواملی چون حجم زعفران دارد. عمدتا 4 روش برای خشک کردن زعفران وجود دارد. روشهای سنتی که در ادامه به آنها میپردازیم و روش مدرن که توسط دستگاه خشک کن زعفران صورت میگیرد.
جدول مقایسه روشهای خشک کردن زعفران در خانه
| روش خشک کردن زعفران | نوع روش | نحوه اجرا | مدت زمان تقریبی | معایب | مزایا | نکات مهم |
|---|---|---|---|---|---|---|
| خشک کردن زعفران در آفتاب | سنتی | پخش زعفران روی پارچه یا سینی، زیر سایه و با فاصله از آفتاب | ۴ تا ۸ ساعت (بسته به آفتاب) | حساس به آلودگی، گرمای زیاد، گرد و غبار | کمهزینه، ساده، بدون نیاز به تجهیزات | محل خشک کردن زعفران باید تمیز و دارای تهویه طبیعی باشد |
| خشک کردن زعفران با بخاری | سنتی | قرار دادن زعفران روی کاغذ یا سینی، نزدیک بخاری با شعله کم | ۱ تا ۲ ساعت | خطر سوختگی، نیاز به کنترل دما و تهویه | قابل اجرا در خانه، سریعتر از آفتاب | بخاری باید شعله کم داشته باشد و زعفران بیش از حد نزدیک نباشد |
| خشک کردن زعفران در ماکروویو | سنتی | قرار دادن زعفران در ظرف مخصوص ماکروفر، خشک کردن در چند مرحلهی ۳۰ ثانیهای | حدود ۱ تا ۳ دقیقه (در چند نوبت) | احتمال سوختگی، نیاز به دقت زیاد | بسیار سریع، مناسب برای حجم کم | توان ماکروویو باید کم تا متوسط باشد، در هر مرحله بررسی شود |
نگاهی سریع به 3 روش برای خشک کردن زعفران در خانه
روشهای خشک کردن زعفران در خانه به سبک سنتی و با تجهیزات در دسترس صورت میگیرد. برای خشک کردن زعفران با آفتاب کلالههای زعفران را در سایه پهن میکنیم. برای خشک کردن زعفران با بخاری، زعفران را در معرض گرمای بخاری، کنار یا روی آن، پهن میکنیم. خشک کردن در ماکروویو که سریعترین روش خشک کردن زعفران در خانه است، با پخش کردن زعفران در ظرف مخصوص ماکروویو در مدت زمان کمتر از 3 دقیقه انجام میشود.
روشهای خانگی خشک کردن زعفران
به طور کلی 4 روش برای خشک کردن زعفران وجود دارد. روشهای خانگی خشک کردن زعفران، روشهایی هستند که در گذشته پیش از ساخت دستگاههای خشک کن زعفران برای خشک کردن کلالههای زعفرانها استفاده میشدند. در این روشها به دلیل اینکه همه اقدامات از جمله سنجش دما، حرارت، رطوبت و حتی پهن کردن زعفرانها توسط انسان انجام میشود، دقت و بررسی مداوم زعفرانها بسیار مهم است.
خشک کردن زعفران با آفتاب
برای خشک کردن زعفرانها با آفتاب، کلالههای تازه چیده شدهی زعفران را روی پارچه حریر پخش میکنند و در معرض نور آفتاب قرار میدهند تا زعفرانها خشک شوند. این روش رایج ولی اشتباه است که با برخورد مستقیم پرتوهای آفتاب به کلالههای زعفران، رنگ زعفران تیره و خواص آن کاهش مییابد. شایان ذکر است که این روش ساختارهای سازنده کلالههای زعفران را تخریب میکند و به دلیل کاهش عیار و در نهایت قیمت زعفران، توجیه اقتصادی ندارد.
خشک کردن زعفران به سبک سایه خشک انجام و از تابش مستقیم آفتاب خودداری میشود.
خشک کردن زعفران روی بخاری
در خشک کردن زعفران روی بخاری، زعفرانها را روی سطح صاف تمیز و صاف مثل کاغذ مخصوص خشک کردن زعفران، پارچه حریر، در نزدیکی یا روی بخاری با شعله کم و دمای مناسب قرار میدهیم. برای آلوده نشدن کلالههای زعفران، از تماس آنها با بخاری خودداری شود. زعفران را با دستگاه الک زعفران یا دست به طور یکنواخت و با ضخامت کم روی صفحه پخش میکنیم.
خشک کردن زعفران در ماکروویو
خشک کردن زعفران در ماکروویو نسبت به روش های دیگر خشک کردن زعفران در خانه، سرعت بیشتری دارد. زعفرانها را با ضخامت کم در ظرف تمیز و مخصوص ماکروویو پخش میکنیم. مایکروویو را روی توان 703 وات و زمان 2.6 دقیقه تنظیم میکنیم. ذکر این نکته ضروری است که باید هر ۲۰ الی ۳۰ ثانیه زعفرانها را بررسی کرد تا از خشک شدن صحیح آنها و نسوختن کلالههای زعفران اطمینان حاصل کرد. اگر میخواهید از ماکروفر استفاده کنید، همانند ماکروویو است با این تفاوت که زعفرانها را در ظرف تمیز و مخصوص ماکروفرو روی توان 700 به مدت 2 تا 3 دقیقه قرار میدهید.
اشتباهات رایج در خشک کردن زعفران در خانه
از مهمترین نکات در خشک کردن زعفران در خانه محیطی است که زعفران برای خشک شدن در آن قرار میگیرد. محیط باید دارای تهویه مناسب و بدون گرد و خاک و آلودگی باشد. استفاده از روزنامه یا کاغذ A4 معمولی در خشک کردن زعفران اصلا مناسب نیست! چون ترکیبات و الیاف این کاغذها، مخصوصا سرب حاصل از نوشتهها، جذب زعفران میشود و کیفیت زعفرانها را به طرز قابل توجهی کاهش میدهد. کاغذ مومی یا کاغذ روغنی سفید انتخابی مناسب برای پهن کردن زعفران است. اگر میخواهید از پارچه حریر استفاده کنید باید مطمئن باشید که پارچه حریری که استفاده میکنید شسته شده و بدون هیچ ماده شوینده یا نرم کننده باشد.
آیا خشک کردن زعفران در خانه بهترین روش خشک کردن زعفران است؟
همانطور که در ابتدای مقاله گفتیم، خشک کردن زعفران در خانه نیازمند مهارت و تجربه است که به راحتی به دست نمیآید و احتمال خطای قابل توجهی دارد. در حالی که روش مکانیزه در حین سادگی در استفاده، کمترین شانس اشتباه را دارد. از لحاظ کیفی نیز میتوان به این مسئله اشاره کرد که زعفرانی که با روش سنتی خشک میشود، آلودگی محیط را جذب کرده که از کیفیت و در نهایت قیمت آن کاسته شده است. در بهترین حالت از خشک کردن زعفران با روش خانگی، شاید زعفران عطر و طعمی در حد روش مدرن داشته باشد اما ظاهر زیبا و منظم روش مکانیزه را نخواهد داشت.
چگونه زعفران خشک شده را نگه داریم؟
زمانی زعفران به طور کامل و صحیح خشک شده است که حالت شکنندگی پیداد کرده و به راحتی خرد شود. بعد از خشک کردن زعفران اهمیت دارد که آن را در محیطی خشک و تاریک نگه داریم تا علاوه بر خواص عطر، رنگ و طعم آن حفظ شود. بنابراین ظروف در بسته و مات که از جذب رطوبت و نم گرفتگی زعفرانها پیشگیری میکند، بهترین گزینه برای بسته بندی و نگهداری زعفران میباشند.
سخن پایانی در خشک کردن زعفران در خانه
خشک کردن زعفران در گذشته به روشهای سنتی که در مطالب بالا به آنها پرداختیم، صورت میگرفته. اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی روشهای مدرن جایگزین روشهای خشگ کردن زعفران در خانه و به شکل سنتی شده است. معجزه دستگاه خشک کن زعفران، کلالههای زغفران را با بهترین کیفیت و در کمترین زمان خشک میکند. طبق مطالعات انجام شده در زمینه کیفیت زعفران، روشهای سنتی خشک کردن زعفران کاهش قابل توجهی در قدرت رنگ دهی، طعم و عطر زعفران دارد و تفاوت قابل تشخیصی با زعفرانهایی که به روش مکانیزه با دستگاه خشک کن زعفران، خشک شدهاند دارند.
