خشک کردن گل زعفران فقط به روش مکانیزه و توسط دستگاه خشک کن زعفران صورت میپذیرد. چون گلبرگ و کلاله همزمان با هم خشک میشوند نیاز به محیط کنترل شده دارد. رطوبت گلبرگ زعفران از کلالههای آن بیشتر است. بنابراین شرایط ویژهای نسبت به خشک کردن کلاله یا گلبرگ به تنهایی وجود دارد و از حساسیت دمایی قابل توجهی برخوردار است. به طوری که دما نباید به اندازهای زیاد باشد که کلالهها بسورند یا به اندازهای کم باشد که گلبرگها خشک نشوند. به سبب آسب پذیر بودن زعفران در برابر دما، نیازمند شرایط تحت کنترلی برای خشک کردن باشد که این شرایط در دستگاه خشک کن زعفران تحقق مییابد.
خلاصه مقاله خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن زعفران
اگر کشاورز بخواهد گل زعفران را به طور یکجا خشک کند یا زمان و نیروی انسانی برای جدا کردن کلاله از گلبرگ زعفران وجود نداشته باشد، پس از برداشت گل زعفران آن را خشک میکنند. خشک کردن گل زعفران از آن جهت که از دو بخش با مقدار رطوبت متفاوت تشکیل شده است، نیاز به خشک شدن در محیط کنترل شده میباشد و این محیط کنترل شده توسط دستگاه خشک کن زعفران مهیا میشود. دستگاه خشک کن زعفران با قابلیت تنظیم اتومات شرایط مناسب خشک کردن زعفران، پیچیدگی خاصی ندارد و در 7 مرحله ساده میتوان صورت میگیرد.
جدول مراحل خشک کردن گل زعفران
| مرحله | توضیح |
|---|---|
| آمادهسازی سینی | کف سینی دستگاه خشک کن را با پارچه حریر سفید و تمیز کاملاً بپوشانید. |
| چیدن گلهای زعفران و لایهگذاری | گلهای زعفران را به صورت یک لایه و با فاصله روی پارچه پهن کنید تا همه گلها به طور یکنواخت خشک شوند. |
| پوشش لایه آخر با پارچه متقال و تثبیت آن | روی لایه آخر گلهای زعفران پارچه متقال پهن کنید و با حلقه فلزی آن را محکم کنید تا لایهها ثابت بمانند و فشار یکنواخت باشد. |
| روشن کردن دستگاه خشک کن زعفران | سینی را داخل دستگاه قرار داده و دستگاه را روشن کنید؛ دستگاه خشک کن زعفران دما، زمان و رطوبت را به صورت خودکار تنظیم میکند و در کمتر از 5 دقیقه گلهای زعفران خشک میشوند. |
| خنک سازی گلهای زعفران | اجازه دهید گلهای خشک شده زعفران در دستگاه به تدریج خنک شوند تا از شوک دمایی جلوگیری شود. |
| جداسازی کلاله و گلبرگ (اختیاری) | پس از خشک شدن و خنک شدن، با دقت کلالهها را از گلبرگ جدا کنید تا کیفیت حفظ شود. |
| نگهداری زعفرانهای خشک شده | زعفرانها را از دستگاه خارج کنید و در ظروف دربسته و در محیط خشک و خنک نگهداری کنید. |
نحوه خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن
کشاورزان زمانی تصمیم به خشک کردن گل زعفران به طور کامل میگیرند که زمان کمی بین برداشت تا خشک کردن زعفران داشته باشند. زمانی که جدا کردن کلاله و گلبرگ زعفران به هر دلیلی از جمله کمبود نیرو، زمانبر باشد، گل زعفران به صورت یکجا خشک میشود.
با پارچه حریر سفید و تمیز، کف سینی دستگاه خشک کن زعفران را به طور کامل بپوشانید و صاف کنید. گلهای زعفران را به ضخامت یک لایه و با فاصله از یکدیگر، روی پارچه پخش کنید. سپس لایه دوم پارچه حریر را روی گلهای زعفران پهن کنید و لایه بعدی زعفران را روی آن بریزید. به همین ترتیب تا پر شدن سینی لایهگذاری کنید. لایه آخر زعفران با پارچه متقال پوشانده میشود. پارچه متقال با حلقه قلزی به سینی تثبیت شده و فضار روی لایهها را افزایش میدهد.
سینی پر شده را با دقت و بدون تکان دادن لایههای زعفران، در دستگاه خشک کن زعفران قرار دهید. در این بخش تنها کافی است دستگاه را روشن کنید و خشک کن به طور اتومات دما را در 65 درجه سلسیوس، رطوبت 9 درصد و زمان خشک کردن زعفران را به درستی تنظیم میکند. پس از 3 الی 5 دقیقه، بستگی به مدل دستگاه دارد، خشک کردن گلهای زعفران به پایان میرسد. گلهای خشک شده را سریع از دستگاه خارج نکنید و اجازه دهید گلهای زعفران خشک شده، تا دمای 18 درجه سلسیوس خنک شوند تا دچار شوک دمایی نشوند. پس از خنکسازی گلهای زعفران، سینی را از دستگاه خارج کنید و گلها زعفران را بسته بندی کنید.
ضروری است که زعفرانها را پس از خشک کردن، در ظروف دربسته و کدر بسته بندی کنید و در محیط خشک و خنک نگهداری کنید.
مرحله حساس جداسازی کلاله از گلبرگ زعفران
پس از خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن زعفران، میتوان اجزای گل را از یکدیگر جدا کرد و به صورت تفکیک شده از آن مصرف کرد یا به صورت یکجا مورد استفاده قرار داد. خشک شدن گل زعفران، خاصیت شکنندگی در زعفران ایجاد میکند که جدا کردن گلبرگ و کلاله را از یگدیگر چالشبرانگیز میکند. کلالهها باید با احتیاط از گل جدا شوند تا دچار خردشدگی نشوند و مرغوبیت و قیمت آنها حفظ شود.
مزایا و معایب خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن
در خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن زعفران، گل زعفران به طور اتویی خشک میشود که نشان از خشک شدن اتویی گلبرگ و کلاله زعفران میباشد. در این روش چون فاصله زمانی زیادی بین برداشت زعفران و خشک کردن آن وجود ندارد، زعفران تازه بدون هیچگونه آسیب دیدگی حین جدا کردن کلالهها از گل و با حفظ تازگی و کیفیت خشک میشود. بنابراین زعفرانی که به این روش خشک میشود هم کیفیت درجه یکی دارد و هم ظاهر اتویی شکل و زیبایی به خود اختصاص داده است که به قیمت بالایی در بازار به فروش میرسد.
پس از برداشت زعفران، سریع باید آن را خشک کرد. یکی دیگر از مزایای خشک کردن گل زعفران این است که نیاز به نیروی کار برای جداسازی اجزای گل زعفران از یکدیگر، پیش از خشک کردن زعفران کاهش مییابد. پس از خشک شدن زعفران نیز لزومی برای تسریع فرایند جداسازی وجود نخواهد داشت.
از طرفی هنگام خشک شدن کلالهها به همراه گلبرگهای زعفران، ممکن است کلاله زعفران رنگ، طعم و بوی گلبرگ زعفران را به خود جذب کند و این از کیفیت نهایی زعفران میکاهد. پس از خشک شدن گل، جداسازی کلالهها از گل کمی وقت گیر و دشوار میشود و نیازمند دقت قابل توجهی میباشد.
نکات کلیدی برای خشک کردن گل زعفران بازار پسند
پارچه حریری که برای خشک کردن گل زعفران در دستگاه خشک کن زعفران استفاده میشود، حریر ریز بافت چاپ سیلک میباشد که با عبور جریان هوای گرم بین گلهای زعفران به خشک شدن یکدست آنها کمک میکند. از طرفی هر چه تعداد لایهها بیشتر باشد، گلبرگ و کلاله زعفران یا به طور کلی گل زعفران اتوییتر خشک میشود. حتما محیطی برای انجام مراحل خشک کردن گل زعفران در نظر داشته باشید که دارای تهویه مناسب و عاری از هر گونه آلودگی میباشد. از انجایی که گل زعفران غیر قابل شستشو میباشد، بهداشت باید از ابتدا زعایت شود. هنگام تماس با گل زعفران حتما از دستکش استفاده کنید و از تمیز بودن تجهیزات و وسایل اطمینان حاصل کنید.
نتیجه گیری خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن زعفران
طبق تحقیقات انجام شده، زعفران به عنوان ارزشمندترین محصول غذایی و دارویی شناخته شده است که به شکلهای مختلف مصرف میشود. متداولترین این روشها خشک کردن زعفران و مصرف آن به صورت خشک شده میباشد. روش خشک کردن گل زعفران با دستگاه خشک کن زعفران مزایا و معایب خود را دارد و نمیتوان به طور مطلق آن را خوب یا بد دانست بلکه با توجه به شرایط زعفران پس از برداشت، تعداد نیروی کار و تجهیزات در دسترس، کشاورز بهترین راه را انتخاب میکند.
